Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Michigan wykazało, że sztywne standardy i dążenie do perfekcji powodują, że wiele osób rezygnuje z rutynowych ćwiczeń. Eksperci proponują nowe strategie pozwalające osiągnąć większą wytrwałość.
Para nowych butów sportowych, motywująca playlista i silna determinacja: codziennie ćwiczyć. Po tygodniu buty pozostają w szafie, a cel traci na znaczeniu. Ten scenariusz, tak powszechny, jak cichy, odpowiada zjawisku, które naukowcy z Uniwersytetu Michigan i Uniwersytetu Stanowego w Kent właśnie dogłębnie przeanalizowali: mentalność „wszystko albo nic”, która prowadzi tysiące osób do porzucenia rutynowych ćwiczeń, zanim staną się one nawykiem.
Waga podejścia „wszystko albo nic” w wytrwałości fizycznej
Badanie, opublikowane w czasopiśmie BMC Public Health i prowadzone przez behawiorystkę Michelle Segar, wniosło nowe spojrzenie na to, dlaczego nawet osoby, które mają zamiar trenować, ostatecznie rezygnują.
„Myślenie typu „wszystko albo nic” związane z ćwiczeniami pojawia się, gdy konkretny plan ćwiczeń staje się niewykonalny” – wyjaśniła Segar. Dodała również: „W tym momencie, gdy ludzie nie są w stanie w pełni realizować swojego planu („wszystko”), decydują się całkowicie zrezygnować z ćwiczeń, zamiast je zmodyfikować”.
Zespół, w skład którego wchodzą również Jen Taber, John Updegraff i Alexis McGhee-Dinvaut, zgromadził 27 osób dorosłych w wieku od 19 do 79 lat, które pomimo swoich wysiłków nie były w stanie utrzymać stałej rutyny aktywności fizycznej. Według Uniwersytetu Michigan zjawisko „wszystko albo nic” było już znane w kontekście odżywiania i kontroli wagi, ale do tej pory nie było dogłębnie badane w odniesieniu do ćwiczeń fizycznych.
Cztery niewidzialne ściany: jak działa sztywny sposób myślenia
Naukowcy zidentyfikowali cztery główne elementy składające się na tę blokadę umysłową:
- Idealizowane i sztywne standardy: dla większości uczestników „ćwiczenia” są uznawane za takie tylko wtedy, gdy aktywność spełnia surowe parametry. „Jeśli robię coś przez mniej niż 15 minut, czuję, że nawet nie ćwiczyłem” – powiedział jeden z ochotników w raporcie Kent State University.
- Aktywne poszukiwanie wymówek: ćwiczenia są postrzegane jako zbyt wymagające lub niewygodne, co ułatwia znalezienie uzasadnień, aby ich uniknąć. „To trudne, bolesne i nieprzyjemne” – wspomnieli niektórzy uczestnicy grup fokusowych.
- Niski priorytet w stosunku do innych zadań: codzienne życie często bierze górę. „Kiedy twoja rutyna wypełnia się rzeczami, które trzeba lub powinno się zrobić, (ćwiczenia) łatwo jest odłożyć na bok” – przyznali niektórzy respondenci.
- Zdezorientowanie własną bezczynnością: wiele osób nie potrafi zrozumieć, dlaczego przestało ćwiczyć, mimo że pamiętają wcześniejsze pozytywne doświadczenia związane ze sportem. „Nie rozumiem, dlaczego nie ćwiczę… Jestem wykształconą kobietą… Dlaczego nie potrafię nawet tego zrobić?” – powiedziała inna uczestniczka.
„Podejście typu wszystko albo nic generuje wysokie koszty uprawiania sportu” – podkreśliła Segar. Zmęczenie i codzienne przeciążenie sprawiają, że natychmiastowy wysiłek związany z treningiem przeważa nad postrzeganymi korzyściami. W ten sposób niepodejmowanie żadnych działań staje się „strategicznym i pożądanym wyjściem”, często nieświadomym mechanizmem.
„Decyzje o niećwiczeniu są często podejmowane nieświadomie, więc ludzie prawdopodobnie nie zdają sobie sprawy, że rezygnacja z planów ćwiczeń może być związana z mentalnością typu wszystko albo nic” – dodała badaczka.
Strategie przełamania cyklu
Praca nie tylko opisuje problem, ale także oferuje alternatywne rozwiązania. Osobom, które uważają, że myślenie typu „wszystko albo nic” uniemożliwia im utrzymanie rutyny, Segar zaleca trzy fundamentalne zmiany:
- Unikanie samokrytyki z powodu braku wytrwałości, ponieważ kulturowe wzorce ćwiczeń fizycznych są często nierealne.
- Akceptować to, co wystarczająco dobre, zamiast dążyć do perfekcji: „Nic nie musi być idealne, łącznie z ćwiczeniami” – stwierdziła badaczka.
- Nie utknąć w przeszłości i uznać, że wcześniejsze negatywne doświadczenia mogą wpływać na obecną motywację.
Badanie to stanowi pierwszy krok do zrozumienia, w jaki sposób sztywny sposób myślenia może sabotować dobre samopoczucie fizyczne, nawet u osób wyt